Anasayfa » Şantiye, Yapı Bilgisi » Temel Nedir? Temel Çeşitleri Nelerdir?

Temel Nedir? Temel Çeşitleri Nelerdir?

31 Ekim 2012  |  Yazar: Aykut ÖZDEMİR  |  7 Yorum  |  43.086 kez okundu
Facebook'da Paylaş Twitter'da Paylas FriendFeed'de Paylaş


?

Yapının yüklerini, güvenli bir şekilde zemine aktaran yapı elemanıdır. Temeller, düşey taşıyıcılardan ( kolon, perde, çekirdek taşıyıcı duvar vb.) aldıkları yükleri daha geniş bir alana yayarlar. Betonarme temeller, sadece betonarme değil, çelik, ahşap gibi yapıların da temelleri olarak kulalnılır.

Temel  Çeşitleri Nelerdir ?

Temeller, yükün büyüklüğüne, yükün geldiği düşey taşıyıcıya, zemin türüne ve taşıma gücüne bağlı olarak çeşitli şekillerde yapılabilir.

YÜZEYSEL TEMELLER

Yapı yükünün, zemin yüzeyine yakın bir yerde güvenle taşınabildiği  zeminlerde uygulanır. Kuru ve sulu zeminlerde uygulanabilir. Temel, kesinlikle zemin yüzeyine oturtulmamalı, mutlaka don seviyesi altına inilmelidir. Yüzeysel temelleri, kendi içinde duvaraltı temeli, , ve olmak üzere dört gruba ayırabiliriz.

1. Duvar Altı Temeli:

Kagir temel, beton temel, betonarme temel gibi türleri vardır.

2. Tekil Temeller:

Her kolonun altına ayrı ayrı yapılan temellerdir. Münferit veya ayak temel de denir.  Orta sertlikte zeminlerde ve bina ağırlığının daha az olduğu koşullarda uygulanabilir. Tekil temeller zemine, genelde kare veya dikdörtgen, nadir de olsa daire veya çokgen tabanlı sömeller ile oturtulurlar.

 

tekil temel 1 300x193

Olumlu Yanları:

  • Ekonomik olması
  • Yapım kolaylığı
  • Statik çalışma biçiminin net olması

Dikkat Edilecek Hususlar:

! Zemin, kolon altındaki temellerin birbirine çok yaklaşmadan boyutlandırılmasına imkan sağlayacak sağlamlıkta olmalıdır.

! Zeminde ve/veya yapı sisteminde, temellerde farklı çökmelere sebep olabilecek süreksizlikler olmamalı

Sadece düşey yük ( normal kuvvet)  etkisi altındaki tekil temellere pandül kolon temeli denir. Düşey yükün yanı sıra temel eğilme momenti ve yatay kuvvet etkisi altında ise simetrik tekil temeller (ankastre kolon temeli) ya da simetrik olmayan tekil temeller olarak sınıflandırılabilir.

!Eğer kolonların yakınlığı ya da kolona etkiyen yüklerin büyüklüğü nedeni ile tekil temeller birbirine girişiyorsa 2 kolon temeli ( birleşik-kombine temeller) kullanılır. Yapı kenarındaki kolon temeli, komşu arsa ya da bina sınırını ihlal edecek ise yine bu temel uygulanmalıdır.

birleşik temel 232x300

3.Sürekli Temeller:

Sürekli temeller, şerit temel veya mütemadi temel olarak da adlandırılır. Kendi içerisinde bir doğrultuda sürekli temel ve iki doğrultuda sürekli temel olmak üzere iki gruba ayrılır. Bir doğrultuda sürekli temel yine kendi içinde iki kolon temeli ( yukarıda bahsettiğim) ve ikiden fazla kolonlu sürekli temel olarak gruplandırılır.

Zeminin sağlam olduğu basit yığma binalarda, temel duvarları ya doğrudan temel tabanına ya da temel zemini üzerinde dökülen betonarme duvaraltı sömeli ya da taştan yapılan taş sömeli üzerine oturur. Temel zeminin daha zayıf ve bina  yükünün daha fazla olduğu yapılarda ise taşıyıcı temel duvarlarının altına, iskelet-karkas yapılarda da kolonların altına, kolon enkesitleri boyunca devam eden betonarme sürekli sömeller yapılır. Bu sömeller plak, kiriş ya da tablalı kiriş şeklinde inşa edilebilr.

surekli temeller 300x114surekli temeller 2 300x113

surekli temeller 3 194x300surekli temeller 4 184x300

 

 4. Radye Temeller:

Radye jeneral olarak da bilinir. Dolma zeminlerde, emniyet gerilmesinin düşük olduğu ya da fazla sıkışabilen zeminlerde, kolonların birbirine çok yakın olduğu durumlarda radye temel uygulanır. Bina zemini tamamen örten ve tersine çalışan bir döşeme üzerine oturtulur.  Radye temel imalatı adlı konumu incelemek isterseniz : RADYE TEMEL İMALATI

radye temel 279x300

 

Düz Radye Temel:

duz radye temel


 Kirişli Radye Temel:

Duvar ya da kolonların aralıkları fazla ise temel, kirişli radye temel olarak yapılır. Kirişli radye temeller iki şekilde yapılır.

Alttan Kirişli Radye Temel:

alttan kirisli radye temel

 

Üstten Kirişli Radye Temel:

ustten kirisli radye temel

 

Mantar Şekli,nde Radye Temel:

mantar seklinde radye temel

Ters Kemer Şeklinde Radye Temel:

ters kemer seklinde radye temel

 

Rijit Temel:

rijit radye temel 273x300

 

 

DERİN TEMELLER

Zeminin sağlam tabakası çok derinde ise, yapı yüklerini bu tabakalara aktarabilmek için derin temeller kullanılır. Derin temeller, zemin içerisinde kullanılabilir hacimler oluşturabilme avantajına da sahiptir.

1. Ayak Temel:

Tekil temeller gibi ve genellikle betonarme olarak inşa edilir. Ayaklar, planda belirtilen duvarların birleşme noktalarına getirilir ve tabanları, kare veya çan şeklinde genişletilir. Açık temel çukurunda inşa edilen bu ayakların üst kısımları, birbirine betonarme kirişlerle bağlanır.

ayak temel 224x300

 

2.Kazıklı Temel:

Yapı yükü, zemine çakılan kazıklar kanalıyla, derinlerde bulunan sağlam zemine, kazık uçlarıyla(uç kazığı) yada kazığın yan yüzeylerinin sürtünmesinden (sürtünme kazığı) yararlanarak aktarılır. Zemine belirli aralıklarla çakılan bu kazıklar birbirine, üst kısımlarına atılan bağ kirişleri ve ızgaralarla bağlanır.

3.Kesonlar:

Sağlam zeminin derinde olması ve kazık temellere göre daha geniş karne ve sağlam temel yapmak gerektiği durumlarda keson temeller uygulanır. Bu tip temeller, zemin üzerinde içersisi boş olarak inşa edilip, ağırlığından da yararlanarak, istenilen derinliğe indirmek suretiyle oluşturulur.

Genllikle üç tipte yapılır:

  • Açık kesonlar
  • Pnömatik kesonlar
  • Yüzen kesonlar (yüzen sandıklar)

 

Bu yazı çeşitli internet kaynaklarından ve betonarme ders notlarımdan derlenerek hazırlanmıştır. Kaynak belirtilmeden  paylaşılamaz.

GD Star Rating
loading...
GD Star Rating
loading...
Temel Nedir? Temel Çeşitleri Nelerdir?, 5.0 out of 5 based on 2 ratings

Bunlar İlginizi Çekebilir

Etiketler: , , , , , , , , , , , , ,
avatar

Aykut ÖZDEMİR

http://www.aykutozdemir.com.tr 1989 yılında Pazarcık'ta dünyaya geldim. 2007 Kuleli Askeri Lisesi, 2012 Yıldız Teknik Üniversite'sinden mezun oldum. İnşaat mühendisi olarak çalışmaktayım. Boş zamanlarımda futbol, satranç, masa tenisi, yüzme, web tasarım, balıkçılık ve amatör şiir yazımı gibi hobiler ile zamanımı öldürüyorum. Beni takip ettiğiniz için teşekkürler.

7 Yorum »

  • vedat yılmaz diyor ki:

    açıklamalarınız taktir ve eğitici teşekürler

    GD Star Rating
    loading...
    GD Star Rating
    loading...
  • Berk Altunkılıç diyor ki:

    Açıklamalarınız gerçekten güzel tebrik ederim.

    GD Star Rating
    loading...
    GD Star Rating
    loading...
  • mahir çetin diyor ki:

    Gerçekten bu uğraşlarınız güzel bölümünüzü seviyorsunuz çok belli ediyor…sizinle iletişime girmek isterim

    GD Star Rating
    loading...
    GD Star Rating
    loading...
  • ebru diyor ki:

    jeofizik mühendisiyim zemin etüdü vs.inşaatlarla ilgili çalışmalarımız yoğunlukta,aydınlatıcı bilgileriniz için teşekkür ederim.

    GD Star Rating
    loading...
    GD Star Rating
    loading...
  • mustafa diyor ki:

    öğrenciyim ,, çok yüzeysel açıklama yaılmışş

    GD Star Rating
    loading...
    GD Star Rating
    loading...
  • mustafa diyor ki:

    eğitim içeiriği yok bize göre

    GD Star Rating
    loading...
    GD Star Rating
    loading...
    • Aykut ÖZDEMİR diyor ki:

      Mustafa’cım burdaki yazılar zaten çeşitli kaynaklardan derlenmiş genel bilgi amaçlı yazılardır. Temelleri herşeyi ile anlatacak olsak, 10lerce sayfa gerekir. Bu nedenle bir öğrenci olarak seni daha detaylı bilgi için betonarme kitabı almaya davet ediyorum.

      Başarılar

      GD Star Rating
      loading...
      GD Star Rating
      loading...

Bu yazı hakkında birşeyler demek ister misiniz?

RSS üzerinden bu yazıya yapılan yorumları takip edin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>